Anasayfa ❖
Linux
LİNUX İLE WİNDOWS ARASINDAKİ FARKLAR
SELAM
ARKADAŞLAR SİZLERE LİNUX İLE WİNDOWS ARASINDAKİ FARKLARI ANLATMAYA ÇALIŞACAĞIM J
İLK OLARAK
KISACA WİNDOWS VE LİNUXUN TANIMINI YAPALIM:
Windows: kullanıcıyla görsel
iletişim kurarak yazılımları çalıştıran ,klavyeden komut yazma zorunluluğu
olmayan Microsoft tarafından geliştirilmiş,dünyada en çok kullanılan bir
işletim sistemi serisidir.
Linux: açık kaynak kodlu herkes tarafından
ücretsiz kullanıma sunulmuş değiştirilebilir işletim sistemidir.
LİNUX İLE WİNDOWS ARASINDAKİ
FARKLARA GELİCEK OLURSAK;
DOSYA YAPISI:
Linux’un yapısı tek bir dosyaya bağlı olmakla birlikte bu
dosyaya bağlı sürücüler vardır. Home dizini veya masaüstü dizini tek ve geniş
dosyanın bir kolu olarak çalışır. Windows’ta ise kök bir dizine bağlı ve
bin/boot/home/media vb. kollara ayrılmıştır ve bu şekilde çalışmaktadır.
KAYIT DEFTERİ:
Windows’ta
uygulamalarınızdaki yapılan ayarlar, donanımlarınızın verileri ve çok daha
fazla bilgiyi içinde barındıran kayıt defteri Linux’ta bulunmamaktadır. Linux’ta
uygulamalar gereken ayarları kullanıcılar altında ayrı ayrı barındırmaktadırlar.
PAKET YÖNETİCİSİ:
Windows’ta bir programı
bilgisayarımıza yüklemek için onun yükleme dosyalarını internet üzerinden bulup
bilgisayarınıza indirmemiz gerekmektedir. Linux’ta bununla uğraşmanız
gerekmemektedir. Paket yöneticisi, size uygulamalar arasında gezebileceğimiz, onları
yükleyebileceğimiz ve istediğimizde kaldırabileceğimiz bir merkezi denetim alanını
kullanıcılara vermektedir.
SÜRÜCÜ AYARLARI:
Windows’u kullanan
bilgisayarlar çok olduğundan, sürücülerin güncelleştirilmeleri daha çok
Windows’a göre ayarlanır. Linux’da kelime işlemci, web tarayıcısı, e-posta
uygulaması gibi uygulamalar kullanacaksanız sıkıntı yaşamazsınız.Ancak oyun
oynamak isterseniz bunu başaramazsınız.Çünkü,günümüzde çoğu yazılım Windows’a
göre ayarlanmaktadır
GELİŞTİRİCİ
Microsoft Windows işletim sistemleri
Microsoft firmasının ürünüdür. Microsoft tarafından geliştirilir. Linux farklı
firmaların desteğiyle gelişmektedir. Red Hat, SuSE, Ubuntu, Knoppix, Slackware,
Pardus, vb).
GUI
Linux ve Windows
işletim sistemleri GUI ve komut satırına (command line interface) sahiptir.
Linux grafik arabirimi KDE ve Gnome. Çoğunda her iki ikisi de bir kurulum
seçeneği olarak gelmektedir.
MALİYET
Linux dağıtımlarının çoğu ücretsiz
olarak edinilmekte (download) kurulabilmektedir. Buna karşın Windows işletim
sistemlerini genellikle ücretli olarak elde edilir. Maliyet karşılaştırması
işletim sisteminin masaüstü ve server olarak kullanılmasıyla
ilişkilendirilebilir. Ayrıca toplam sahip olma maliyeti olarak bilinen TCO
değeri de değerlendirilmesi gereken bir diğer konudur. TCO değeri işletim
sistemi ve desteğinin maliyetinin de düşünülmesini gerektirir.
LİNUX
KAYNAKLARI
Linux işletim sistemi özellikle özgür yazılım akımını temsil ettiği
için Linux işletim sisteminin tüm özelliklerine yönelik geniş kaynaklar bulmak
mümkündür. Günümüzde bu kaynakların çoğu Internet üzerinde bulunmaktadır:
HANGİSİ HIZLI ?
Yorum yapamam ama linux daha hızlı diyorlar. Neye göre diyorlar bilmiyorum ha çalışma prensibine göre elbette linux daha iyi performans vereceği düşünülebilir ama böyle bir bilgim yok. Elinde şu testler var vs Sağlam kaynağım var windows yada linux daha hızlı diyen varsa paylaşsın öğrenelim. Ama internet ortamında performans olarak linux daha iyi olduğunu söyleniyor fakat bilgim yok. Yorum yapamam.
PERFORMANSIN DÜŞMESİ
Windows ta herkes bilir ki bir bilgisayarı kullandığınız zaman zamanla şişer ve artık sizi delirtmeye başlar. Çünkü programlar kaldırılmıyor. Siz kaldır desenizde o iş öyle olmuyor. sistem şişiyor. Diskleri birleştiriyor musunuz 3 günde bir ? Hayır. O sistemin performansı düşer. Veriminiz azalır.
Linuxta bu yok denecek kadar az. Genelde ilk gün ki performansını korur yada çok az düşürür. Disk birleştirmeye gerek yok öyle bir kaç günde bir. Düşük sistemlerde Linux , Windows ' tan daha iyidir. Bunu tartışmama bile.
Yorum yapamam ama linux daha hızlı diyorlar. Neye göre diyorlar bilmiyorum ha çalışma prensibine göre elbette linux daha iyi performans vereceği düşünülebilir ama böyle bir bilgim yok. Elinde şu testler var vs Sağlam kaynağım var windows yada linux daha hızlı diyen varsa paylaşsın öğrenelim. Ama internet ortamında performans olarak linux daha iyi olduğunu söyleniyor fakat bilgim yok. Yorum yapamam.
PERFORMANSIN DÜŞMESİ Windows ta herkes bilir ki bir bilgisayarı kullandığınız zaman zamanla şişer ve artık sizi delirtmeye başlar. Çünkü programlar kaldırılmıyor. Siz kaldır desenizde o iş öyle olmuyor. sistem şişiyor. Diskleri birleştiriyor musunuz 3 günde bir ? Hayır. O sistemin performansı düşer. Veriminiz azalır.
Linuxta bu yok denecek kadar az. Genelde ilk gün ki performansını korur yada çok az düşürür. Disk birleştirmeye gerek yok öyle bir kaç günde bir. Düşük sistemlerde Linux , Windows ' tan daha iyidir. Bunu tartışmama bile.
ŞİMDİ
DE LİNUX SİSTEMLER İLE WİNDOWS ARASINDAKİ FARKLARI BİR PARDUS KULLANICISI
OLARAK MADDE MADDE ELE ALIRSAK;
* Ücretsizdir.
Pardus İşletim sistemini [http://www.pardus.org.tr] adresinden temin
edebilirsiniz.
* Ücretsiz ve GPL (General Public Licence) lisanslı olduğu için rahatlıkla dağıtılabilir.
* Linux için yazılan programların büyük bir çoğunluğu da ücretsizdir. Bunları kullanmak için ücret ödemezsiniz, Crack ve Serial aramayla vaktinizi boşa harcamazsınız.
* Linux sistemler açık kaynak kodludur. Açık kaynak kod, tehlike değil, güvendir. İstediğiniz gibi içeriğini değiştirebilir ve kendi ihtiyaçlarınız doğrultusunda adeta modifiye edebilirsiniz.
* Hacker’ların hedefinde değildir. Hatta hackerların da linux dağıtımlarını kullandıkları söylenir.
* Kernelde (sistem çekirdeğinde) bir çok yazılım bulunur. Yani kurulum yaptıktan sonra sürücü yükleme ile uğraşılmaz. Bütün donanımlarınızı tanır.
* Kurulum yapmadan bilgisayarınızda test etme imkanı sunar. Bu sistemler çalışan sistem olarak adlandırılır. Pardus 2013 Mart kurumsal sürümde çalışan ve kurulan sistemi beraber sunmuştur. Yani kurulum çalışan sistem üzerinden başlatılır.
* Kurulum hızlıdır, 10 dakika ile 20 dakika içerisinde gerçekleşir. Çok teferruatlı bir kurulum yoktur. Bir çok ayarı kendisi yapar kullanıcıya ihtiyaç bırakmaz.
* Kurulumda kurduğu Önyükleyici(GRUB), bilgisayardaki tüm işletim sistemlerini tanır ve açılışta kullanıcıya sunar.
* Kurulumdan sonra Windows disklerinize erişime imkan verir.
* Windows uygulamaları Linux sistemlerin uygulamalarını tanımaz. Örneğin Microsoft Ofis uygulamaları Libreofis ile oluşturulan dökümanları tanımaz. (Sanırım 2007 verisyonundan sonra tanımaya başladı) Özgür yazılım ürünü Libreofis de ise hem Microsoft Ofis dokümanlarınızı tanır, hemde bu fotmatta(doc, docx vb..) kaydetme imkanı tanır.
* Sistemde herhangi bir açık olduğu tespit edildiğinde, en kısa sürede bu açık kapatılır.
* Virüslerle uğraşmazsınız. Çünkü virüslerin büyük çoğunluğu Windows’ta çalışacak şekilde hazırlanır. Dolayısıyla virüslerden etkilenmezsiniz. Windows için yazılan virüsler Linux üzerinde çalışmaz.
* Virüs olmadığı için Anti-virüs kurmanıza da gerek yoktur. Linux’te çalışan anti-virüs programları da vardır. Fakat bunların amacı Linux’e bulaşan virüsü silmek değildir. Örneğin; birbirine bağlı bazıları Windows bazıları Linux yüklü bir sistem ağınız olsun. Eğer Windows’a virüs bulaşmışsa bu virüsü temizlemek için Linux’teki anti-virüs programları size yardımcı olur.
* Sisteme virüs bulaşma ihtimali olmamasına rağmen Linux için yazılan virüsler de vardır. Ama bunlar Windows’a oranla çok azdır. Sisteminizde iki farklı kullanıcı olduğunu varsayalım. Eğer diğer kullanıcı sisteminde virüs bulaşırsa, virüs sadece o kullanıcı hesabına etkiler. Sizin hesabınız virüsden etkilenmez.
* Bazı yazılımlar kurulum ile birlikte gelir. Siz kurulum yapmayla uğraşmazsınız. (Örnek; Resim düzenleme programı olan Gimp gibi)
* Ücretsiz ve GPL (General Public Licence) lisanslı olduğu için rahatlıkla dağıtılabilir.
* Linux için yazılan programların büyük bir çoğunluğu da ücretsizdir. Bunları kullanmak için ücret ödemezsiniz, Crack ve Serial aramayla vaktinizi boşa harcamazsınız.
* Linux sistemler açık kaynak kodludur. Açık kaynak kod, tehlike değil, güvendir. İstediğiniz gibi içeriğini değiştirebilir ve kendi ihtiyaçlarınız doğrultusunda adeta modifiye edebilirsiniz.
* Hacker’ların hedefinde değildir. Hatta hackerların da linux dağıtımlarını kullandıkları söylenir.
* Kernelde (sistem çekirdeğinde) bir çok yazılım bulunur. Yani kurulum yaptıktan sonra sürücü yükleme ile uğraşılmaz. Bütün donanımlarınızı tanır.
* Kurulum yapmadan bilgisayarınızda test etme imkanı sunar. Bu sistemler çalışan sistem olarak adlandırılır. Pardus 2013 Mart kurumsal sürümde çalışan ve kurulan sistemi beraber sunmuştur. Yani kurulum çalışan sistem üzerinden başlatılır.
* Kurulum hızlıdır, 10 dakika ile 20 dakika içerisinde gerçekleşir. Çok teferruatlı bir kurulum yoktur. Bir çok ayarı kendisi yapar kullanıcıya ihtiyaç bırakmaz.
* Kurulumda kurduğu Önyükleyici(GRUB), bilgisayardaki tüm işletim sistemlerini tanır ve açılışta kullanıcıya sunar.
* Kurulumdan sonra Windows disklerinize erişime imkan verir.
* Windows uygulamaları Linux sistemlerin uygulamalarını tanımaz. Örneğin Microsoft Ofis uygulamaları Libreofis ile oluşturulan dökümanları tanımaz. (Sanırım 2007 verisyonundan sonra tanımaya başladı) Özgür yazılım ürünü Libreofis de ise hem Microsoft Ofis dokümanlarınızı tanır, hemde bu fotmatta(doc, docx vb..) kaydetme imkanı tanır.
* Sistemde herhangi bir açık olduğu tespit edildiğinde, en kısa sürede bu açık kapatılır.
* Virüslerle uğraşmazsınız. Çünkü virüslerin büyük çoğunluğu Windows’ta çalışacak şekilde hazırlanır. Dolayısıyla virüslerden etkilenmezsiniz. Windows için yazılan virüsler Linux üzerinde çalışmaz.
* Virüs olmadığı için Anti-virüs kurmanıza da gerek yoktur. Linux’te çalışan anti-virüs programları da vardır. Fakat bunların amacı Linux’e bulaşan virüsü silmek değildir. Örneğin; birbirine bağlı bazıları Windows bazıları Linux yüklü bir sistem ağınız olsun. Eğer Windows’a virüs bulaşmışsa bu virüsü temizlemek için Linux’teki anti-virüs programları size yardımcı olur.
* Sisteme virüs bulaşma ihtimali olmamasına rağmen Linux için yazılan virüsler de vardır. Ama bunlar Windows’a oranla çok azdır. Sisteminizde iki farklı kullanıcı olduğunu varsayalım. Eğer diğer kullanıcı sisteminde virüs bulaşırsa, virüs sadece o kullanıcı hesabına etkiler. Sizin hesabınız virüsden etkilenmez.
* Bazı yazılımlar kurulum ile birlikte gelir. Siz kurulum yapmayla uğraşmazsınız. (Örnek; Resim düzenleme programı olan Gimp gibi)
* Esnek
yapıdadır, konfigürasyon dosyalarına müdahale ederek kendi ayarlarınızı
oluşturabilirsiniz. Görsellik Windows’a göre yüksektir. Özellikle KDE arayüzünü
araştırabilirsiniz.
* Birden fazla arayüzü aynı sistemde barındırabilirsiniz. Cinnamon, Gnome, KDE, Lxde, Xcfe… Sistemi açarken istediğiniz masaüstü arayüzünü seçebilir, her oturumda farklı bir arayüz kullanabilirsiniz.
* Sistemde sık sık güncelleme olur. Bu yüzden hem açıkları kapatılmış hemde kullandığınız programların daima en kararlı versiyonlarını kullandığınız bir sistem olur.
* Güncelleme de uygulamalar da sistem de güncellenir. Her uygulamayı ayrı ayrı güncellemek zorunda kalmazsınız.
* Eğer kullandığınız bir program kilitlenirse veya takılırsa bundan sistemin tamamı etkilenmez. Yani problem hangi programda ise sadece o program takılır.
* Her programı kurduğunuzda yeniden başlatma derdiniz olmaz. Sadece kernel (sistemin çekirdeğinde) güncellemelerinde yeniden başlatırsınız.
* Uygulamalar Paket Yöneticilerinde(Synaptic Paket Yöneticisi, Yazılım Merkezi vb) gruplanmış haldedir. İnternette uygulama aramak zorunda kalmazsınız.
* Yüklemek istediğiniz uygulama tüm gereksinimleri ile birlikte yüklenir. Ayrı ayrı eklenti aramak zorunda kalmazsınız.
* Yüklü uygulamaları kaldırmak da yüklemek kadar basittir. Ve tüm bağımlılıkları ile birlikte kaldırılır.
* Uygulamaların yüklendiği yeri kullanıcıya göstermez, müdahaleye izin vermez. Windows’ta ki gibi her yere bir ayar dosyası atmaz. Uygulama kaldırıldığında ayar dosyaları da beraber silinir.
* Arayüzlerin bazılarının sistem gereksinimleri oldukça düşüktür. Kullanamadığınız bilgisayarlarınıza gün doğar. Lxde, Xcfe gibi çok düşük gereksinimle çalışan arayüzler vardır. 100 MB gibi düşük boyutlarda işletim sistemlerini piyasada görebilirsiniz.
* Bir uygulamanın kullandığı bir eklentiyi başka bir uygulama üst versiyonu ile kullanıyorsa, eklentinin iki versiyonunu da ayrı ayrı kurmaz. Üst versiyonu iki uygulama da kullanır, uygulamalar diskinizde yer kaplamaz.
* Uygulamaların dosya boyutları Windows’a göre düşüktür.
* Her ne kadar internet erişimine ihtiyacı fazla olsa da paket yöneticilerinin sunduğu imkanlar ve komutlar ile sistem gereksinimleri bir dosya da barındırılarak, internet erişim olan sistemlerden gerekli gereksinimler indirilip erişimi kısıtlı olan sistemde gerekli güncellemeler yapılabilir.
* Harici disklere ve USB disklere kurulum yapılabilir. Böylece taşınabilir işletim sistemine imkan tanır.
* Exe gibi Windows üzerinde tıkla-kur işletim sistemleri(Kubuntu gibi) de yaygınlaşmaya başladı. Yakında birçok Linux dağıtımında bu özelliği görebilirsiniz.
* Birden fazla arayüzü aynı sistemde barındırabilirsiniz. Cinnamon, Gnome, KDE, Lxde, Xcfe… Sistemi açarken istediğiniz masaüstü arayüzünü seçebilir, her oturumda farklı bir arayüz kullanabilirsiniz.
* Sistemde sık sık güncelleme olur. Bu yüzden hem açıkları kapatılmış hemde kullandığınız programların daima en kararlı versiyonlarını kullandığınız bir sistem olur.
* Güncelleme de uygulamalar da sistem de güncellenir. Her uygulamayı ayrı ayrı güncellemek zorunda kalmazsınız.
* Eğer kullandığınız bir program kilitlenirse veya takılırsa bundan sistemin tamamı etkilenmez. Yani problem hangi programda ise sadece o program takılır.
* Her programı kurduğunuzda yeniden başlatma derdiniz olmaz. Sadece kernel (sistemin çekirdeğinde) güncellemelerinde yeniden başlatırsınız.
* Uygulamalar Paket Yöneticilerinde(Synaptic Paket Yöneticisi, Yazılım Merkezi vb) gruplanmış haldedir. İnternette uygulama aramak zorunda kalmazsınız.
* Yüklemek istediğiniz uygulama tüm gereksinimleri ile birlikte yüklenir. Ayrı ayrı eklenti aramak zorunda kalmazsınız.
* Yüklü uygulamaları kaldırmak da yüklemek kadar basittir. Ve tüm bağımlılıkları ile birlikte kaldırılır.
* Uygulamaların yüklendiği yeri kullanıcıya göstermez, müdahaleye izin vermez. Windows’ta ki gibi her yere bir ayar dosyası atmaz. Uygulama kaldırıldığında ayar dosyaları da beraber silinir.
* Arayüzlerin bazılarının sistem gereksinimleri oldukça düşüktür. Kullanamadığınız bilgisayarlarınıza gün doğar. Lxde, Xcfe gibi çok düşük gereksinimle çalışan arayüzler vardır. 100 MB gibi düşük boyutlarda işletim sistemlerini piyasada görebilirsiniz.
* Bir uygulamanın kullandığı bir eklentiyi başka bir uygulama üst versiyonu ile kullanıyorsa, eklentinin iki versiyonunu da ayrı ayrı kurmaz. Üst versiyonu iki uygulama da kullanır, uygulamalar diskinizde yer kaplamaz.
* Uygulamaların dosya boyutları Windows’a göre düşüktür.
* Her ne kadar internet erişimine ihtiyacı fazla olsa da paket yöneticilerinin sunduğu imkanlar ve komutlar ile sistem gereksinimleri bir dosya da barındırılarak, internet erişim olan sistemlerden gerekli gereksinimler indirilip erişimi kısıtlı olan sistemde gerekli güncellemeler yapılabilir.
* Harici disklere ve USB disklere kurulum yapılabilir. Böylece taşınabilir işletim sistemine imkan tanır.
* Exe gibi Windows üzerinde tıkla-kur işletim sistemleri(Kubuntu gibi) de yaygınlaşmaya başladı. Yakında birçok Linux dağıtımında bu özelliği görebilirsiniz.
* Kurulum için
harddiskinizde çok yer kaplamaz. Pardus en az 8 GB bir disk birimine ihtiyaç
duyar.
* Swap teknojisini kullanır. Yani ram belleğin yetmediği zamanlarda harddiskin bir bölümünü kullanır. Böylece RAM bellek dolmaya başladığında bir kısım işlemleri swap alanına kaydırarak uzun süre RAM bellekten faydalanmanızı sağlayacaktır. RAM bellek dolduğunda ani bilgisayar kapanması veri kaybına neden olur. Swap teknolojisi ile bunun önüne geçilmiş RAM belleğin dolması geciktirilmiştir.
* İşletim sistemi kurulumu devam ederken işletim sistemini keşfedebilirsiniz. İnternette gezinebilir, bu kısa vakti de değerlendirebilirsiniz.
* Farklı bir Linux sistem için geliştirilen uygulama diğer Linuxlara da entegre edilebilmektedir.
* Swap teknojisini kullanır. Yani ram belleğin yetmediği zamanlarda harddiskin bir bölümünü kullanır. Böylece RAM bellek dolmaya başladığında bir kısım işlemleri swap alanına kaydırarak uzun süre RAM bellekten faydalanmanızı sağlayacaktır. RAM bellek dolduğunda ani bilgisayar kapanması veri kaybına neden olur. Swap teknolojisi ile bunun önüne geçilmiş RAM belleğin dolması geciktirilmiştir.
* İşletim sistemi kurulumu devam ederken işletim sistemini keşfedebilirsiniz. İnternette gezinebilir, bu kısa vakti de değerlendirebilirsiniz.
* Farklı bir Linux sistem için geliştirilen uygulama diğer Linuxlara da entegre edilebilmektedir.
BİRDE WİNDOWS TARAFINA BAKALIM.
WİNDOWS’UN LİNUX’TEN FARKLAR NELERDİR?
*
Parayla satılır.
* Parayla satıldığı için alan kişiye aittir. Herhangi bir şekilde dağıtımı yapılamaz.
* Güvenli değildir. Güvenliği sağlamak için ekstra çaba sarfetmeniz gerekir. Hacker’ların saldırı için tercih ettiği sistemdir.
* Sistemde herhangi bir açık olduğu tespit edildiğinde bu açık kısa sürede kapatılmaz. Açıklar Servis (Service Pack) şeklinde uzun vadeli ve toplu halde kapatılır. Çok önemli bir açık ise kısa sürede kapatılır.
* Kurulumda kendi önyükleyici ayarlarını aktif ederken diğer sistemlerin ayarlarını siler. Bu nedenle ikinci bir sistem(Windows hariç) kullanımına izin vermez.
* Kurulum için linux sistemlere göre daha fazla alana ihtiyaç duyar .(Windows 7 en az 25 GB alan ister)
* Kurulumdan önce test etme imkanı yoktur. Donanımlarınızı destekleyip desteklemediği bilgisine kurulumdan sonra deneyerek veya kurulumdan önce araştırma yaparak erişebilirsiniz. Resmi sitesinde donanım ve yazılım alt limiti paylaşılmıştır. Örn: Windows Seven(7) için [http://windows.microsoft.com/tr-tr/windows7/products/system-requirements] adresini ziyaret edebilirsiniz.
* Kurulum esnasında hiçbir müdehalede bulunulmasına izin vermez. Kitap alarak kurulum esnasında okuyabilirsiniz.
* Bir çok program güncellemesini kendisi yapar. Farklı sitelerden veri aldığı içinde zaman alır ve güvenlik problemi ortaya çıkabilir.
* Virüs, spyware, trojan gibi tehlikelerle uğraşıp durursunuz.
* Anti-virüs programı kullanmak zorundasınız. Firewall ( Güvenlik duvarı) da kurmanız sisteminizin için gereklidir.
* Bazı temel yazılımlar kurulumla birlikte gelmez. Siz kurulumdan sonra tek tek her yazılımı yüklemek zorundasınız.(Microsoft Ofis Programları gibi.)
* Yazılımların kurulum dosyaları tek parça halindedir. Exe dosyasını çalıştırıp kurarsınız.
* Windows için yazılan programların bazıları ücretsizdir bazıları ücretlidir. Genelde Türkiye’de ücretli programları korsan olarak kullandıkları için crack ve serial aramayla uğraşıp durursunuz.
* Eğer kullandığınız bir program kilitlenirse veya takılırsa bundan sistemin tamamı etkilenir. Fare donarsa, ve Alt+Ctrl+Delete (Görev Yöneticisi) bile çalışmıyorsa o zaman yeniden başlatma yolu görünür.
* Birçok programı kurduğunuzda yeniden başlatmanız gerekir.
* Programlar belli bir ortamda(Paket yöneticisi kavramı yoktur) veya liste halinde değildir.
* Bir program yüklemek istediğinizde şayet eklenti gerekirse bunları da sizin temin etmeniz gerekebilir.
* Program kaldırma işleminde yüklediğiniz programlar ile eklentiler beraber kaldırılmaz. Bilgisayarınız yavaş yavaş ağırlaşmaya ve gereksiz dosyalarla dolmaya başlayacaktır. Tek tek sistemden bu dosyaları silmelisiniz veya bu işlevi gören programlar temin etmelisiniz.
* Program yüklerken bilgisayarın farklı yerlerine ayar dosyaları atar. Program kaldırıldığında programın tüm dosyaları silinmez.
* Windows kapalı kaynak kodludur. İstediğiniz gibi değişiklik yapamazsınız. Kendi sisteminizi tasarlayamazsınız.
* Sistem gereksinimi yüksektir. Xp yüklü bilgisayarda Windows 7 çalıştırmak oldukça güçtür. Kimi zaman imkansızdır.
* Özellikle yeni çıkan bilgisayarlarda BIOS’dan UEFI’ye geçişle ikinci işletim sistemi kullanımı zorlaştırılmıştır.
* Parayla satıldığı için alan kişiye aittir. Herhangi bir şekilde dağıtımı yapılamaz.
* Güvenli değildir. Güvenliği sağlamak için ekstra çaba sarfetmeniz gerekir. Hacker’ların saldırı için tercih ettiği sistemdir.
* Sistemde herhangi bir açık olduğu tespit edildiğinde bu açık kısa sürede kapatılmaz. Açıklar Servis (Service Pack) şeklinde uzun vadeli ve toplu halde kapatılır. Çok önemli bir açık ise kısa sürede kapatılır.
* Kurulumda kendi önyükleyici ayarlarını aktif ederken diğer sistemlerin ayarlarını siler. Bu nedenle ikinci bir sistem(Windows hariç) kullanımına izin vermez.
* Kurulum için linux sistemlere göre daha fazla alana ihtiyaç duyar .(Windows 7 en az 25 GB alan ister)
* Kurulumdan önce test etme imkanı yoktur. Donanımlarınızı destekleyip desteklemediği bilgisine kurulumdan sonra deneyerek veya kurulumdan önce araştırma yaparak erişebilirsiniz. Resmi sitesinde donanım ve yazılım alt limiti paylaşılmıştır. Örn: Windows Seven(7) için [http://windows.microsoft.com/tr-tr/windows7/products/system-requirements] adresini ziyaret edebilirsiniz.
* Kurulum esnasında hiçbir müdehalede bulunulmasına izin vermez. Kitap alarak kurulum esnasında okuyabilirsiniz.
* Bir çok program güncellemesini kendisi yapar. Farklı sitelerden veri aldığı içinde zaman alır ve güvenlik problemi ortaya çıkabilir.
* Virüs, spyware, trojan gibi tehlikelerle uğraşıp durursunuz.
* Anti-virüs programı kullanmak zorundasınız. Firewall ( Güvenlik duvarı) da kurmanız sisteminizin için gereklidir.
* Bazı temel yazılımlar kurulumla birlikte gelmez. Siz kurulumdan sonra tek tek her yazılımı yüklemek zorundasınız.(Microsoft Ofis Programları gibi.)
* Yazılımların kurulum dosyaları tek parça halindedir. Exe dosyasını çalıştırıp kurarsınız.
* Windows için yazılan programların bazıları ücretsizdir bazıları ücretlidir. Genelde Türkiye’de ücretli programları korsan olarak kullandıkları için crack ve serial aramayla uğraşıp durursunuz.
* Eğer kullandığınız bir program kilitlenirse veya takılırsa bundan sistemin tamamı etkilenir. Fare donarsa, ve Alt+Ctrl+Delete (Görev Yöneticisi) bile çalışmıyorsa o zaman yeniden başlatma yolu görünür.
* Birçok programı kurduğunuzda yeniden başlatmanız gerekir.
* Programlar belli bir ortamda(Paket yöneticisi kavramı yoktur) veya liste halinde değildir.
* Bir program yüklemek istediğinizde şayet eklenti gerekirse bunları da sizin temin etmeniz gerekebilir.
* Program kaldırma işleminde yüklediğiniz programlar ile eklentiler beraber kaldırılmaz. Bilgisayarınız yavaş yavaş ağırlaşmaya ve gereksiz dosyalarla dolmaya başlayacaktır. Tek tek sistemden bu dosyaları silmelisiniz veya bu işlevi gören programlar temin etmelisiniz.
* Program yüklerken bilgisayarın farklı yerlerine ayar dosyaları atar. Program kaldırıldığında programın tüm dosyaları silinmez.
* Windows kapalı kaynak kodludur. İstediğiniz gibi değişiklik yapamazsınız. Kendi sisteminizi tasarlayamazsınız.
* Sistem gereksinimi yüksektir. Xp yüklü bilgisayarda Windows 7 çalıştırmak oldukça güçtür. Kimi zaman imkansızdır.
* Özellikle yeni çıkan bilgisayarlarda BIOS’dan UEFI’ye geçişle ikinci işletim sistemi kullanımı zorlaştırılmıştır.
LİNUX SİSTEMLERİN HİÇ Mİ KÖTÜ
TARAFI YOKTUR! ELBETTE, SON OLARAK BU PROBLEMLERE DEĞİNELİM. LİNUX SİSTEMLERİN
KLASİK PROBLEMLERİ;
*Donanım üreticilerinin bir kısmının desteği kısıtlıdır.
*Ticari Yazılım Üreticilerinin desteği azdır.
* Yazılım kurmak için çoğunlukla internete bağlı olmak zorundasınız. Yazılımları internet üzerinden kuruyorsunuz. Fakat Windows’ta bazen sadece tek bir exe dosyası kurulum için yeterlidir.
* Windows’ta oynadığınız her oyun Linux üzerinde çalışmaz. Windows uygulamaları Pardus üzerine PlayOnlinux ve Wine ile kurulabilmektedir. Fakat bunu kendiniz deneyerek görmeniz lazım.
* Herkes tarafından bilinen bir sistemi değildir. Kimi insanlar linux’u bir işletim sistemi sanırlar. Hatta Windows üzerine kurulan bir program bile sananlar var.
* İnsanların kafalarında Linux’u sadece anlayan, bilgili veya sistem yöneticileri kullanabilir gibi bir ön yargı var.
* Her zaman komut yazarak işlem yapılacağını düşünmeleri. Kısmen de haklılar, bazen komut görselden daha hızlı, pratik ve mantıklıdır.
* Windows’un kullanımına göre Linux’un kullanımının daha zor olduğunu düşünmeleri.
* Tembellik. Yeni bir sistemini öğrenmeyle zaman kaybetmenin gereksiz olduğunu düşünmeleri.
* Çoğunluğunu gönüllü yazılımcılar oluşturduğundan bazı aksaklıklar çıkabilmektedir. Devlet eliyle yürütülen ve desteklenen linux sistemler bu konuda daha kararlı bir grafik çizerler. Pardus da bu kararlılığı göstermiş ve göstermeye devam etmektedir.
*Ticari Yazılım Üreticilerinin desteği azdır.
* Yazılım kurmak için çoğunlukla internete bağlı olmak zorundasınız. Yazılımları internet üzerinden kuruyorsunuz. Fakat Windows’ta bazen sadece tek bir exe dosyası kurulum için yeterlidir.
* Windows’ta oynadığınız her oyun Linux üzerinde çalışmaz. Windows uygulamaları Pardus üzerine PlayOnlinux ve Wine ile kurulabilmektedir. Fakat bunu kendiniz deneyerek görmeniz lazım.
* Herkes tarafından bilinen bir sistemi değildir. Kimi insanlar linux’u bir işletim sistemi sanırlar. Hatta Windows üzerine kurulan bir program bile sananlar var.
* İnsanların kafalarında Linux’u sadece anlayan, bilgili veya sistem yöneticileri kullanabilir gibi bir ön yargı var.
* Her zaman komut yazarak işlem yapılacağını düşünmeleri. Kısmen de haklılar, bazen komut görselden daha hızlı, pratik ve mantıklıdır.
* Windows’un kullanımına göre Linux’un kullanımının daha zor olduğunu düşünmeleri.
* Tembellik. Yeni bir sistemini öğrenmeyle zaman kaybetmenin gereksiz olduğunu düşünmeleri.
* Çoğunluğunu gönüllü yazılımcılar oluşturduğundan bazı aksaklıklar çıkabilmektedir. Devlet eliyle yürütülen ve desteklenen linux sistemler bu konuda daha kararlı bir grafik çizerler. Pardus da bu kararlılığı göstermiş ve göstermeye devam etmektedir.
SİZLERE BU KONUDA BİLGİ VERİP YARDIMCI OLMAYA ÇALIŞTIM İNŞALLAH YARDIMCI OLMUŞUMDUR İYİ GÜNLER DİLERİM.. :)
-http://secretyazilim.com/-rk-linux_ile_windows_arasindaki_farklar
-http://forum.shiftdelete.net/windows/137415-linux-ve-windows-arasindaki-farklar-nelerdir.html
-http://tr.wikipedia.org/wiki/Linux_ve_Windows%27un_kar%C5%9F%C4%B1la%C5%9Ft%C4%B1r%C4%B1lmas%C4%B1
-http://www.chip.com.tr/haber/linux-ile-windows-arasindaki-7-temel-fark_36195.html
-http://tr.wikipedia.org/wiki/Linux_ve_Windows%27un_kar%C5%9F%C4%B1la%C5%9Ft%C4%B1r%C4%B1lmas%C4%B1
-http://www.chip.com.tr/haber/linux-ile-windows-arasindaki-7-temel-fark_36195.html
LİNUX NEDİR? LİNUX'UN AVANTAJLARI VE DEZAVANTAJLARI NELERDİR?
1. Linux Nedir ?
Linux, serbestçe dağıtılabilen, çokgörevli, çok kullanıcılı UNIX işletim sistemi türevidir. Linux, İnternet üzerinde ilgili ve meraklı birçok kişi tarafından ortak olarak geliştirilmekte olan ve başta IBM-PC uyumlu kişisel bilgisayarlar olmak üzere birçok platformda çalışabilen ve herhangi bir maliyeti olmayan bir işletim sistemidir.
UNIX 70'li yılların ortalarında büyük bilgisayarlar üzerinde çok kullanıcılı bir işletim sistemi olarak geliştirilmiştir. Zaman içerisinde yayılmış ve birçok türevi ortaya çıkmıştır. UNIX ismi UNIX Research Laboratories INC şirketinin tescilli markası olduğundan dolayı birçok şirket, aynı temele dayanan işletim sistemleri için değişik isimler kullanagelmişlerdir. Örnek olarak
- Hewlett-Packard HP-UX
- IBM AIX
- Sun Microsystems SunOS
Linux, temel olarak Finlandiya Üniversitesinde öğrenci olan Linus Torvalds'ın ve İnternet üzerinde meraklı bir çok yazılımcının katkıları ile geliştirilmiştir. Linux gelişimi açık bir şekilde yapılmaktadır. Bunun anlamı, işletim sisteminin her aşaması açık olarak İnternet üzerinde yayınlanmakta, dünyanın dört bir yanında kullanıcılar tarafından test edilmekte, hataları ve eksiklikleri tesbit edilerek düzeltilmekte ve geliştirilmektedir. Zaman zaman bu deneme aşamaları belirli bir noktada durdurulur ve güvenilir bir işletim sistemi sunulup, geliştirme için ayrı bir seriye devam edilir. Geliştirmede yer alan bu açıklık Linux'un en büyük avantajlarından biridir. Gelişimi evrimseldir, hatalar anında kullanıcılar tarafından tesbit edilip rapor edilmekte ve birçok kişinin katkısıyla düzeltilmektedir. Bazı işletim sistemi sürümleri saatler içerisinde güncellenebilmektedir.
Linux, Andy Tannenbaum tarafından geliştirilmiş olan Minix işletim sistemine dayanmaktadır. Linus Torvalds boş zamanlarında Minix'ten daha iyi bir Minix işletim sistemi yaratmak düşüncesiyle 1991 Ağustos sonlarında ilk çalışan Linux çekirdeğini oluşturdu. 5 Ekim 1991 tarihinde 0.02 sürümü Linux ilk defa tanıtıldı. Linus, comp.os.minix haber grubuna gönderdiği yazıda yeni bir işletim sistemi geliştirmekte olduğunu ve ilgilenen herkesin yardımını beklediğini yazmıştı. İşletim sisteminin çekirdeği için verilen numaralar kısa sürede bir standart kazandı. a.x.y seklinde belirtilen çekirdek türevlerinde y bulunulan seviyeyi, x gelişim aşamasını göstermektedir. Tek sayılı x'ler geliştirme aşamalarını çift sayılı x' ler ise güvenilir Linux çekirdeklerini göstermektedirler. a ise değişik Linux sürümlerini belirtir. Bu yazının hazırlandığı Ağustos 1997 içerisinde en son güvenilir (kararlı) Linux çekirdeği 2.0.30, en son gelişim aşamasındaki çekirdek ise 2.1.47'dir.
Linux gerçekten son yıllarda hızlı bir gelişme göstermiş, çesitli ülkelerden birçok kullanıcıya erişmiş ve yazılım desteği günden güne artmıştır. Değişik kuruluşlar Linux sistemi ve uygulama yazılımlarını biraraya getirerek dağıtımlar oluşturmuşlar ve kullanımını yaygınlaştırmışlardır.
1.1 Linux'un
Desteklediği
Donanımlar
![]() |
| LİNUX'UN DESTEKLEDİĞİ DONANIMLAR(IBM-PC/APPLE/ATERİ/AMİGA) |
- Linux şu anda başta IBM-PC uyumlu kişisel bilgisayarlar olmak üzere Apple, Atari ve
Amiga gibi 68000 tabanlı bilgisayarlar üzerinde, Sun Sparc işlemcili iş
istasyonları, Alpha işlemcili kişisel bilgisayarlar, MIPS, PowerPC, HP PA-RISC ve
ARM mimarilerinde çalışmaktadır.
- IBM uyumlu kişisel bilgisayarlar üzerinde 80386 ve üzeri (80486
80586 Pentium PentiumPro ve türevleri) değişik üreticilerin işlemcileri ile sorunsuz olarak çalışmaktadır.
80286 ve 8086 işlemcili bilgisayarlar için sınırlı kabiliyette
Linux uygulamaları mevcuttur.
- PCI, VESA, ISA ve MCA mimarilerinde her türlü
anakartı desteklemektedir.
- Teorik olarak 4 Gbyte'a kadar RAM
desteklenmektedir.
- AT uyumlu diskler (IDE, EIDE ve 16 bitlik MFM,RLL
veya ESDI) desteklenmektedir. Kontrol kartına uyumlu destek bulunduğu sürece SCSI
diskler ve diğer cihazlar desteklenmektedir.
- IDE-ATAPI CD-ROM sürücüleri, ve bazı özel CD-ROM
kontrol kartları desteklenmektedir.
- Metin ekranlarda CGA, EGA, VGA, Hercules veya
uyumlu kartlar desteklenmektedir. X Window ortamında genel VGA ve SVGA
uyumlu kartlar ve S3, ET4000, 8514/A, ATI MACH8, ATI MACH32 gibi birçok
görüntü kartı desteklenmektedir.
- Birçok 10 ve 100 Mbit ethernet kartı, ISDN, ATM,
FDDI, SLIP, CSLIP, PPP desteği verilmektedir.
- Başta SoundBlaster, Gravis Ultrasound olmak üzere
birçok ses kartı desteklenmektedir.
![]() |
| LİNUX'UN DESTEKLEDİĞİ DİĞER DONANIMLAR(SUN SPARC/MIPS/POWERPC/ARM MİMARISI) |
Makinanızda Linux çalıştırmak için kullanacağınız uygulamalara bağlı olarak en az bir 386SX işlemci ve 4 Mbyte RAM'a ihtiyaç duyacaksınız. Sabit disk üzerinde ise en az 40 Mbyte'lik bir alan ayırmanız gerekecektir. Rahat bir kullanım için en az 8 Mbyte RAM ve 200 Mbyte sabit disk ve bir 486 işlemci önerilmektedir.
1.2 Linux'un
Kullanım Amaçları
Ücretsiz olarak dağıtılıyor ve gelişiminin hala devam ediyor olması biçcok kişinin Linux'un profesyonel alanlarda kullanılamayacağının düşünmesine
yol açmaktadır. Oysa Linux işletim
sistemini kullanan bilgisayarlar özel kullanım başta olmak üzere birçok alanda yaygın olarak
kullanılmaktadırlar.
Kişisel Kullanım
Linux evinde veya işinde UNIX işletim sistemi altında çalışmak isteyenler için ideal bir platformdur. Özellikle işi veya eğitimi
sırasında UNIX platformlar altında çalışmak, uygulamalar kullanmak veya yazılım geliştiren kişiler
kendi kişisel
bilgisayarlarında benzer ortamı yakalayabilmekte ve işlerini kendi kişisel bilgisayarlarında gerçekleştirebilmektedirler. Bunlara ek olarak Linux altında yer
alan uygulamalar giderek sıradan bir kullanıcı için bile bu işletim sisteminin ilgi çekici hale gelmesini sağlamaktadır. Gelişimleri henüz tamamlanmamış olmasına rağmen, herhangi bir kişisel bilgisayardan beklenebilecek yazı editörleri, hesap
cetvelleri, çizim yazılımları, veri tabanları birçok ihtiyaca cevap verecek düzeye
gelmiştir. Örneğin LaTeX kullanıcıları MS-DOS altında buldukları desteğin çok daha fazlasını Linux altında bulabilmektedirler.
Internet Sunucusu
Linux doğrudan TCP/IP desteği ile gelmektedir. Bu yönü ile TCP/IP temelli bilgisayar
ağlarında hem istemci hem
de sunucu olarak yaygın kullanım bulmuştur. Üzerinde hali hazırda bulunan servislerin çeşitliliği,
yeni çıkan servislere hızlı ayak uydurması, kolay konfigüre edilebilmesi ve
özellikle de düşük
maliyeti sebebi ile yaygın olarak İnternet servislerinin verilmesi amacıyla
kullanılmaktadır. Zamanla verdiği ağ servisleri başka protokollere destek verecek sekilde genişletilmiştir. Şu anda Linux- WWW sunucu
- DNS sunucu
- NFS sunucu
- NIS sunucu
- X Window sunucu
- BOOTP sunucu
- SMTP sunucu
- FTP sunucu
- LIST sunucu
- NEWS sunucu
- NOVELL sunucu (Novell protokolü kullanarak disk ve
yazıcı servisi)
- SAMBA sunucu (Windows 3.1, Windows95, Windows NT ve
WfW için disk ve yazıcı servisi)
- APPLETALK sunucu (MacOS kullanan Apple makinalar
için disk ve yazıcı servisi)
Ağ Elemanı
Linux yazılım desteği ile birçok ağ elemanının yerine geçebilecek bir alternatif olarak
kullanılabilmektedir. Birden fazla ağın birbirine bağlanması amacıyla bir yönlendirici (router) olarak da kullanılabilmektedir.
Özellikle farklı protokoller arası bir geçiş elemanı olarak yaygın şekilde Linux'tan yararlanılmaktadır. Ayırca yönlendirici
olarak kullanıldığında
kolaylıkla güvenlik amacıyla firewall (alev duvarı) olarak konfigüre edilebilmektedir.
Buna ek olarak bir ağ
üzerinde bulunan iki segmanın trafiğini birbirinden ayıran bir köprü
(bridge) olarak da
hizmet verebilmektedir. Birçok kurumda bir veya daha çok modemin bağlanması amacıyla bir terminal sunucu (terminal server) olarak Linux kullanılmaktadır.
1.3 Nereden
Linux Bulabilirim ?
Linux işletim sistemiminin temelini oluşturan çekirdek, bu çekirdeğin kullandığı destek kütüphaneleri ve uygulama yazılımları bir araya
getirilerek, yükleme yazılımları da eklenerek Linux dağıtımları meydana getirilmektedir. Bu dağıtımlar temel olarak bir kullanıcının Linux kullanmak
için ihtiyaç duyabileceği bir
çok yazılımı bir araya getirirler. Bu dağıtımların çoğu İnternet
üzerinde anonim FTP arşivlerinde
bulunabilmektedirler. İnternet
erişimi bulunmayan kişilerinde (veya Internet'ten 120 Mbyte kopyalamak
istemeyen kişilerin)
yararlanabilmesi için çesitli CD-ROM şirketleri tarafından CD-ROM üzerinde dağıtımlar meydana getirilmiştir.Linux dağıtımları ve bunların nereden temin edilebileceği hakkında detaylı bilgi, Linux Kurulumu başlığı altında bulunabilir.
Doküman Temini
Linux hakkında yazılan kitapların sayısı gün
geçtikçe artmaktadır. Yine de en güncel bilgi İnternet üzerinde bulunmaktadır. Elektronik ortamda
bulunan iki temel döküman çeşidi
bulunmaktadır. Bunlar:NASIL dökümanlarının bir kısmının Türkçeye çevrilmesi işlemi devam etmektedir. Şu ana kadar çevrilen dökümanları Linux Kullanıcıları Grubu WWW sayfasından bulabilirsiniz.
1.4 Yazılım
Özellikleri
Bir işletim sistemi, ne kadar mükemmel olursa olsun, uygulama
yazılımlarının çokluğu ve
kalitesi ile varolabilirler. Herhangi bir Linux dağıtımı içerisinde, değişik
amaçlara hizmet eden birçok yazılım bulunmaktadır. Ancak her geçen gün bu dağıtımlarda yer almayan yeni yeni yazılımlar çıkmaktadır.UNIX makinalar üzerinde yer alan uygulamaların çoğu, değişik platformlar altında bulunduğundan çalıştırılabilir (executable) olarak dağıtılmaz, kaynak kodu şeklinde sunulurlar. Sözkonusu yazılımı kullanmak isteyen bir kullanıcı bu kaynak kodunu kendi platformunda derleyerek çalıştırır. Bu tür yazılımların birçoğu Linux altında kolaylıkla çalıştırılabilmektedir. Bu tür yazılımları İnternet üzerinde çeşitli FTP arşivlerinde bulmak mümkündür.
Linux'a özel veya Linux üzerinde geliştirilen yazılımlar için standart bazı FTP arşivleri vardır. Bunların en bilineni Sunsite FTP arşividir. Burada çeşitli dizinler altında konularına göre ayrılmış bir durumda elektronik devre tasarım yazılımlarından oyun programlarına kadar birçok değişik yazılım bulunmaktadır. Bu arşivin Türkiye'de yeralan bir kopyası adresinde vardır.
Linux'un bu denli sevilmesi ve yaygınlaşması çesitli şirketlerin (Macintosh, Sun, SSC gibi) Linux üzerinde çalışan ticari yazılımlar geliştirmesi sonucunu verdi. Bu konuda detaylı bilgi için Commercial-HOWTO dökümanından yararlanabilirsiniz.
Linux üzerinde bulunan uygulamaların ve yazılımların listeleri için aşağıdaki adreslerden yararlanabilirsiniz:
Temel Komutlar
Daha önce UNIX tabanlı bir işletim sisteminde çalışanlar için Linux, öğrenilmesi çok kolay bir sistem olacaktır. Standart bir
UNIX sisteminde yeralan hemen hemen tüm komutlar, Linux'a taşınmıştır.
Onlarca çeşit
kabuğun yanı sıra, sed, awk gibi programcının işini kolaylaştıran diller, ls,
less, finger gibi
temel her türlü komut, Linux'ta vardır.Ağ ve İnternet uygulamaları için
elm ve pine (Pine Is Not Elm :-) yanında metin
editörleri olarak vi,
vim (vi'ın daha
gelişmiş sürümü), pico ve joe sayılabilir. Editörlerden, bizde fazla
bilinmeyen Emacs da Linux altında denemeye değer programlardandır. Kelime işlem programlarından troff,
groff (GNU troff)
ve daha modern metin işleme
yazılımlarından TeX ve LaTeX sayılabilir.Bazı program isimlerinin (GNU-tar, GNU-bash gibi) başında görebileceğiniz GNU (Gnu is Not UNIX!), Linux için de yazılım ve programlar üreten bir kuruluştur. GNU, lisansını ve yazarını korumak koşuluyla programları kaynak koduyla birlikte Linux kullanıcılarına dağıtır. GNU
bash ve tcsh,
Linux altında en çok rağbet
edilen iki kabuk ismidir. Diğer
kabuklar arasında zsh, ash, ksh ve csh sayılabilir. Kabuklar hakkında daha
geniş bilgiyi, Bash konu başlığı
altında bulabilirsiniz.
Uygulama Programları
Linux üzerinde ver tabanı uygulamaları
ortalama bir kullanıcının ihtiyacını karşılayabilir. Postgres, Mbase, msql ve Ingres gibi profesyonel yazılımlar Linux ve
diğer platformlarda
istemci/sunucu bazda görev yapabilirler. Özellikle Postgres, uygulama kolaylığı ve C, perl, tcl gibi birçok dile yönelik arabirimiyle
göze çarpar.Mühendislik yazılımları arasında
gnuplot (grafiksel veri analiz yazılımı), xspread ve xfractint (fraktal yaratma programı)
sayılabilir.Doğru seçilmiş bir donanım üzerinde kurulan bir Linux makinası, hemen her tür çokluortam (multimedia) uygulamalarını rahatlıkla çalıştırabilir. En az Pentium tabanlı, 32Mbayt RAM ve 2GB sabit diske sahip makina yardımıyla ticari olarak satılan çokluortam uygulamalarını kullanabilirsiniz. Linux, hemen her türlü ses kartını desteklediğinden ses dosyalarının, workman, Cdplayer gibi programlar yardımıyla kolayca çalınması mümkün olur. MIDI editörleri ve bir sentezleyici ile kendi müzik stüdyonuzu kurabilirsiniz.
Biraz oyun oynamak mı istediniz ? Doom, Quake, Abuse, Xtetris, FreeCiv(ya da CivNet), Imaze ve benzeri onlarca oyun Linux'ta da var. ODTÜ'de yüzlerce öğrenciyi bilgisayar başına mıhlayan MUD (Multi User Dungeon) oyunlarını sunan makinaların birkısmı Linux idi.
Bu oyunları çeşitli ftp adrteslerinden ücretsiz temin edebilirsiniz.
X Window Arabirimi
Linux işletim sistemi altında X Window sistemi ile Windows
altındaki gibi grafik arabirimiyle birlikte çalışabilirsiniz. Windows ile uğraşan
herkes rahatlıkla X Window'a geçiş yapabilir. X ile ekranda aynı anda birden fazla pencere
açılabilir, fare yardımıyla birden fazla uygulama aynı anda kontrol edilebilir.Pekçok uygulamanın (özellikle İnternet tabanlı) X üzerinde çalışan sürümleri vardır. Bu sayede metin tabanlı ekrana (vt100) dönmeden her işinizi X yardımıyla tamamlayabilme şansınız olur. Bu sayede Linux, bir iş istasyonu görünümüne ve kullanışlılığına sahip olacaktır.
X pencere denetleyici (window manager - wm) kullanıcı ile X arasında bekler ve klavye ile fareden aldığı emirleri ekranda yerine getirir. Bu emirler, pencerelerin açılması, kapatılması ve yerlerinin değiştirilmesi gibi komutlardır. Sıkça kullanılan pencere denetleyicileri
fvwm, twm ve olwm'dir.
1.5 Linux ve Diğer İşletim Sistemleri
Linux ve diğer işletim
sistemleri arasındaki ilişkiyi,
benzerlikleri ve farklılıkları bilmek önemlidir. Linux işletim sistemi, diğer sistemler ile birlikte aynı sabit diski paylaşabilir. UNIX'i öğrenmek için kesinlikle en kolay ve ucuz yol olan Linux,
diğer işletim sistemlerine karşı her zaman güçlü bir alternatif olmaktadır. İnternet servis sağlayıcılarının büyük çoğunluğu,
Linux kullanmakta, İnternet
bağlantılarını, e-posta
ve haber grubu alış-verişini Linux sayesinde yapmaktadır.Bir kişisel bilgisayarı satın aldığınız zaman çok büyük ihtimalle üzerinde MS-DOS veya türevi bir işletim sistemi yüklenmiş olduğunu göreceksiniz. Her kullanıcı o veya bu şekilde MS-DOS ile tanışır. MS-DOS, üzerinde en fazla program yazılan işletim sistemi olmuş, bu yüzden modern işletim sistemleri çıkmadan önce her kullanıcının kurtarıcısı gözüyle bakılmıştır. Fakat MS-DOS arabirimi programlanırken ileriyi düşünemeyen programcılar, bu işletim sistemine Linux'ta olan bazı hayati özellikleri kazandıramamışlardır. MS-DOS, çok kullanıcılı bir sistem değildir ve aynı anda birden çok işi yapamaz.
![]() |
| MS-DOS |
mem komutunu kullanmayı deneyin. Linux,
sadece üzerindeki hafıza ile sınırlıdır. 80x86 tabanlı mikroişlemcinin her özelliğini sonuna kadar kullanır. Bunun sonucu olarak verimli
bir işletim sistemi
sayılabilir.Tüm bu olumsuzluklara rağmen yine de MS-DOS kullanmak istiyorsunuz. Onun da kolayını bulmuş Linux programcıları. Ücretsiz dağıtılan MS-DOS ve Windows emülatörü yardımıyla MS-DOS altında çalışan programların hemen hepsi Linux'la birlikte de çalışabilir.
WinWord
2.0, sysinfo, Civilization ve Qbasic Linux altında sorunsuz çalışan MS-DOS/Windows programlarından birkaçı.Profesyonel bir yatırım sayılabilecek Windows NT'nin çokgörevlilik ve hafızayı mükemmel kullanma gibi özellikleri vardır. Buna karşılık fiyatı oldukça yüksektir ve çalışmak için gayet yüksek standartlı bir makina ister.
IBM firmasının geliştirdiği OS/2 de NT'ye benzer şekilde çokgörevli işletim sistemi olup fiyat/performans oranı açısından makul sayılabilecek bir işletim sistemi olarak göze çarpar.
Linux, herkese göre bir işletim sistemi değildir. UNIX'i benimsemeyen bir kullanıcıdan Linux'u kullanmasını bekleyemezsiniz. İnternet'in kendisi UNIX tabanlı olduğu için Linux bu alanda yukarıda sözü geçen sistemlerden daha avantajlı bir duruma gelir. Dağıtımı tek firmayla sabit olmadığı için geliştirilme aşamasında dünyanın dört bir yanından katkı ve destek gelir. UNIX'e belirli bir standart getirilmesi için yapılan çalışmalara uyan Linux, POSIX standardını destekler.
RedHat, Caldera gibi çeşitli Linux sürümleri da piyasada satılmakta, çok zengin bir döküman ve arşiv kaynağı ile kullanıcılara sunulmaktadır. 80x86 tabanlı işlemciler üzerinde kurulabilen ve İnternet üzerinde bedava dağıtılan diğer işletim sistemlerinden birisi FreeBSD'dir. FreeBSD, bir grup programcı tarafından BSD standartını 80x86 bilgisayarlara taşımak üzere geliştirilmiştir ve Linux ile büyük benzerlikleri bulunur.
Linux işletim sisteminin güvenilir ve sağlam yapısından haberdar olmayan, hatta bu gerçeği bilerek ücretli sistemlerdem medet uman kişiler vardır. Sabit fikirli olmadan önce bu sistem hakkında daha fazla verinin dağıtılması, kullanıcıların bilinçlendirilmesi gereklidir. Bu da ancak, Linux'un yapabildiklerini göstermekle olabilir.
1.7 Linux ve
Donanım Desteği
Bir işletim sisteminin tüm kartları tanıması, tüm sabit
disklerle çalışabilmesi,
tüm giriş/çıkış kartlarıyla uyum içinde çalışması mümkün değildir. Bu konuda çok iddalı olan tak-çalıştır sistemine sahip Windows95 bile bazen yetersiz
kalabilmekte. Linux da piyasada yeralan hemen hemen bütün donanımlarla birlikte
çalışabilir.Linux, üzerinde matematiksel işlemci olsun veya olmasın Intel 386SX/DX, 486SX/DX/SX2/DX2/DX4, Pentium ve PentiumPro işlemcilerde sorunsuz çalışır. Bunlarla beraber (Cyrix 486 tabanlı işlemcilerinde nadiren sorun çıkarsa da) AMD, Cyrix gibi firmaların işlemcileri de Linux tarafından desteklenir. Matematik işlemcisi olmayan bilgisayarlarda Linux'un beyni sayılan çekirdek, matematik işlemcisine gerek duyulan kod parçalarında bu işlemciyi emüle edebilir. Burada belirtilen IBM uyumlu PCler dışında ALPHA, PowerPC, MIPS, farklı Sparc modelleri, PA-RISC gibi birçok farklı işlemciye de başarılı bir şekilde taşınmıştır.
Linux, kişisel bilgisayarlarda kullanılan ISA, VLB (Vesa Local Bus - yerel veri yolu), EISA, MCA (IBM Microchannel) veya PCI veriyolu mimarisi ile çalışabilirler.
Linux, SMP (symmetric multi processor) olarak da bilinen birden fazla işlemcili bilgisayarlar üzerinde de çalışabilir ve birden fazla işlemciyi en verimli şekilde kullanır.
Kişisel bilgisayarların kullandığı 80x86 tabanlı işlemciler dışında, taşınan ve sorunsuzca çalıştığı bilinen işlemciler ve bilgisayarlar ile konu hakkında daha fazla bilgi alınabilecek İnternet adresleri aşağıda verilmiştir.
- Linux/68000
- Linux/MIPS
- Linux/PowerPC
- Linux
for Acorn
- MacLinux
- Compaq
Deskpro XL
- IBM
PS/2 MCA systems
- Compaq Contura
Aero
- IBM ThinkPad
- Linux/MIPS
- Linux/Alpha
- HP PA-RISC
- SPARC/Linux
- Hercules mono
- VGA / VGA Mono
- EGA
- ARK Logic ARK1000PV/2000PV, ARK1000PV/VL
- ATI VGA Wonder, ATI Mach32, ATI Mach8, ATI Mach64
- Cirrus 542x, 543x, 62x5, 6420/6440
- OAK OTI-037/67/77/87
- Trident TVGA8900, TVGA8800, TVGA9xxx
- Tseng ET3000/ET4000/W32, ET4000/W32/W32i/W32p,
ET4000AX
- IBM 8514/A, IBM XGA, XGA-II
- IIT AGX-010/014/015/016 (16 bpp)
- Oak OTI-087, OTI-067, OTI-077
- S3 911, 924, 801, 805, 928, 864, 964, Trio32,
Trio64, 868, 968
- Weitek P9000 (16/32 bpp)
- Diamond Viper VLB/PCI
- Orchid P9000
- Western Digital PVGA1, WD90C00/10/11/24/30/31/33
- Avance Logic AL2101/2228/2301/2302/2308/2401
- Chips & Technologies 65520/65530/65540/65545
- Compaq AVGA
- Genoa GVGA
- MCGA (320x200)
- MX MX68000/MX68010
- NCR 77C22, 77C22E, 77C22E+
- RealTek RTG3106
- Video 7 / Headland Technologies HT216-32
- Western Digital/Paradise PVGA1,
WD90C00/10/11/24/30/31/33
- Hyundai HGC-1280
- Sigma LaserView PLUS
1.8 Linux
Avantaj ve Dezavantajları
Pekçok insan, ``neden Linux?'' diye
sorabilir. Belki de cevap önce kullanıcının kendini tanıması ile bulunabilir.
Değişik yerlerde Linux kullanılması ve bunun sonuçları
hakkında gözlemlediklerimizin ışığı altında çok kabaca:Eğer,
Bilgisayarla ilişkiniz belirli paket programlara dayanıyorsa, bilgisayar kullanmak için bilgisayar konusunda bilgi sahibi olmanız gerektiğine inanmıyorsanız, bilgisayar ile uğraşmak hoşunuza gitmiyorsa, sorunlarınızı kendi başınıza çözmeyi denemekten hoşlanmıyorsanız, bir sorun çıktığında para vererek de olsa bu sorununuzu birisi aracılığı ile çözmek istiyorsanız
Linux kesinlikle size göre değil.
Ama eğer,
Bilgisayarınızla ilgilenmekten hoşlanıyorsanız, bilgisayarda çıkan problemlerle uğraşmak hoşunuza gidiyorsa, diğer işletim sistemlerinin sizi sıktığına ve sınırladığına inanıyorsanız, donanımınızdan daha çok performans istiyorsanız, UNIX işletim sistemi ile çalışmayı seviyorsanız
Linux size göre olabilir.
Avantajları
UNIX işletim sistemine sahip bir bilgisayar kullanmak
istiyorsanız ve bu işletim
sisteminde platforma bağımlı
bir yazılım kullanmıyorsanız, Linux ideal bir çözümdür.Linux ücretsizder. Sadece işletim sisteminin maliyeti açısından değil, verdiği performans için ihtiyaç duyduğu donanım açısından da çok ucuzdur. Üstüne üstlük çok kullanılan ve bol yedek parçası bulunan bir platform altında çalıştığı için belirli bir Linux sisteminin performansını artırmak için yapılması gereken yatırım başka bir UNIX iş istasyonunu aynı oranda geliştirmek için gereken yatırıma göre çok düşüktür. Herhangi bir Sun bilgisayarın hafizasını iki katına çıkarmak için harcanacak para ile bir Linux-PC'nin hafizasını iki katına çıkarmak için harcanması gereken parayı kıyaslamayı deneyin. Fakat şirketler bazında Linux'un bedava bir işletim sistemi olması genelde gözardı edilir.
Bir Linux makine bu sayede sadece işletim sistemi açısından değil donanım olarak da ucuza gelmektedir.
Linux hızla geliştirilmektedir. Bu gelişimin en büyük yararı, eksikliklerin kullanıcıların talepleri ve çabaları sonucunda hızla giderilmesidir. Linux diğer tüm işletim sistemlerine göre belirli bir donanım için daha hızlı destek verebilmektedir.
Linux çok değişik donanımlar ve servisler icin özel olarak hazırlanır. İşletim sisteminin temelini oluşturan çekirdek kullanıcı tarafından da derlenebildiği için, bu derleme sırasında sadece kullanım amacına yönelik alt programlarla donatılır. Bu genel olarak daha sistemin performansını artırmaktadır. (Örnek olarak SCSI donanımınız yoksa çekirdeğinizde SCSI ile ilgili alt programlara yer vermezsiniz)
Dezavantajları
Linux'un serbestçe dağıtılıyor olması bir çok kişinin bu işletim sistemine güvenmemesine yol açmıştır. ``Ciddi bir şey olsa, bedava olmazdı !'' kanısı oldukça yaygındır.
Linux'un sürekli gelişiyor olması en büyük dezavantajlarından biridir. Henüz tüm ihtiyaçlara cevap vermemesi (hala Windows95 programlarını çalıştıramıyor :) ), gelişimin bazı aşamalarında topyekün değişiklikler yapılması, gelişimi takip etmek için bazen sürekli yenileme yapılması, birçok kullanıcının bu işletim sistemine güvenmemesine yol açmıştır.
Linux herhangi bir ticari destek altında gelişmemektedir. Bunun en büyük yararı işletim sisteminin ticari kaygılar taşımamasıdır. Ancak bunun yanısıra diğer işletim sistemlerinde olan teknik destek, dağıtım ve dökümantasyon alanlarında eksikleri vardır. Özellikle teknik destek eksikliği, anahtar teslim çözümlere alışmış kullanıcıların çokluğu Linux kullanıcılarının sayısını sınırlayan temel faktörler olmuşlardır.
Bu konudaki eksikliği gidermek için çeşitli gönüllü kuruluşlar, kullanıcı grupları oluşmuştur. Zamanla Linux teknik desteği ticari bir konu olarak ortaya çıkmıştır. Şu anda tüm dünyada Linux çözümleri konusunda teknik destek veren danışmanlar bulunmaktadır. Bu kişiler ve kurumlar hakkında ayrıntılı bilgiyi Consultants-HOWTO dökümanında bulabilirsiniz.
Linux işletim sistemini geliştirenlerin ticari kaygılar gütmemeleri bazı ticari yazılımların Linux üzerinde gelişmemesine sebep olmuştur. Linux üzerinde belirli konularda diğer işletim sistemlerinden aşağı kalmayan yazılımlar bulunmasına rağmen, belirli bazı konularda çok zayıf kalmıştır. ( Mesela oyunlar :) )
Linux üzerinde yer alan çözümlerin hepsi, basit kullanıcıların rahatça kullanabileceği düzeyde değildir. Bazı çözümler kullanıcıların belirli bir yazılım ve işletim sistemi bilgisine sahip olmalarını gerektirmektedir.
Sonuç olarak: Biz uzun süre Linux kullandık ve çok zevk aldık. Diğer işletim sistemleri ile yapamadığımız birçok uygulamayı Linux sayesinde gerçekleştirdik. Belirli bir donanım ile gösterdiği performansın bir çok işletim sisteminin üzerinde olduğunu gördük. Ne var ki her uygulama için Linux'un ideal bir çözüm olarak ortaya çıkmadığının bilincinde olmak gerekir. Belki ilerleyen senelerde üzerinde geliştirilen uygulama yazılımları daha çok kişiyi başka işletim sistemleri kullanmaktan vazgeçirecektir.
KAYNAK: http://web.deu.edu.tr/doc/lis/lis-1.html








